Kategoria: Zachowanie i zmiany

STAŁOŚĆ I ZMIANA

Podejmowanie refleksji w jakiejkolwiek dziedzinie badań wymaga wstępnej analizy środków intelektualnych, jakimi możemy posłużyć się w rozwiązywaniu danego problemu. Metaforycznie możemy stwierdzić, czy siły, którymi dysponujemy umożliwiają nam realizację naszych za­mierzeń („mierz siły na zamiary”). Stwierdzenie, iż nie dysponujemy wy­starczającymi

REPREZENTACJA W POJĘCIACH PSYCHOLOGICZNYCH

Pojęcie zmiany ma kluczowe znaczenie dla psychologii rozwojowej, gdzie jest ono jednym z elementów wykorzystywanych do definiowania pojęcia „rozwój”, jest ono także wy­korzystywane w psychologii stosowanej do opisu rezultatu oddziaływań psychologa (zmiana psychoterapeutyczna, zmiana wychowawcza, zmiana osobowości, itd.). Najczęściej pojęcie

PORZĄDKOWANIE RZECZYWISTOŚCI

Po­rządkowanie rzeczywistości (np. tworzenie kategorii) następuje dopiero na poziomie tworzenia jej obrazu bądź na poziomie analizy tworzenia tego obrazu. Trafnie zauważa Ostrom: „Tę jedność w strumieniu doświadczeń automatycznie gwałci jakakolwiek próba kategoryzowania natury obiek­tów i zdarzeń występujących w tym strumieniu.

DRUGA CZĘŚĆ PROBLEMU

Bardziej będzie interesowała nas druga część tego problemu, ale to wszystko, co będzie rezultatem naszych rozważań, jest również jednym z elementów odpowiedzi na pierwszą część problemu. Natomiast nie bę­dziemy analizowali tego, czym jest zmiana — refleksja ta ma z filozo­ficznego

DWA PODSTAWOWE RODZAJE POJĘĆ

Żaba, która wyposażona jest w „detektor owadów” (Arbib, 1977), reaguje tylko na owady poruszające się. Kiedy znajduje się wokół niej dużo martwych owadów, nie budzą one jej zainteresowania, nawet wtedy, kiedy jest bardzo głodna. O tej wrażliwości żab na ruch

NA PIERWSZYM PLANIE

Wysuwają się one na plan pierwszy w przypadku bardziej skomplikowanych form ak­tywności poznawczej, a także tam, gdzie nie jest wymagana szybkość re­agowania. Pojęcia wykorzystywane przez człowieka można, z punktu widzenia ich treści, podzielić na dwie podstawowe grupy: pojęcia syn­chroniczne oraz

REJESTROWANA WIEDZA

W pojęciach tych rejestrowana jest wiedza o różnicach mię­dzy obiektami współwystępującymi ze sobą w czasie. Różnice te mogą mieć charakter ciągły lub nieciągły czy też — używając mniej ostrych określeń — charakter ilościowy lub jakościowy. Przyjęcie istnienia ściśle odgraniczonych od

ISTNIENIE KATEGORII

O istnie­niu tych kategorii świadczy korelacyjne uporządkowanie spostrzeganych przez człowieka atrybutów; niektóre kombinacje atrybutów są bardzo prawdopodobne (np. współwystępowanie dzioba i piór z umiejętnością latania), inne natomiast są bądź mało prawdopodobnie lub też logicznie albo empirycznie niemożliwe (Rosch, 1978). Problem

WIELKOŚĆ WARTOŚCI KRYTYCZNEJ

Wielkość tej wartości krytycznej zależy od znaczenia adaptacyjnego stwierdzenia różnicy lub też jej braku. W dziedzinach posiadających duże znaczenie adaptacyjne będą wykry­wane stosunkowo niewielkie różnice, natomiast dziedziny o znaczeniu drugoplanowym mogą być analizowane w sposób pobieżny! Poszczególne pojęcia odnoszące się

WEWNĄTRZ KAŻDEJ KATEGORII

Sprawia to, że wewnątrz każdej kategorii znajdują się przedmioty bardzo zróżnicowane, a mimo tego subiektywna różnica między kategoriami jest bar­dzo duża. Ze zjawiskiem tego typu mamy do czynienia w przypadku two­rzenia obrazu świata lub obrazu pewnej osoby na zasadzie interpretacji

SZTYWNOŚĆ KATEGORII

Należą do nich m.in. dogmatyzm (Rokeach, 1960), tendencja do wykorzystywania orientacji efektywnej (Lewicka, 1975; Wojciszke, 1979), niska złożoność poznawcza (tamże), czy wreszcie pewne czynniki związane z treningiem wychowawczym, któremu poddawana była jednostka (Frenkel — Brun­swik, 1949). Sztywność tych spolaryzowanych kategoryzacji,

DRUGA GRUPA POJĘĆ

Drugą grupę pojęć stanowią pojęcia określane przez Trzebińskiego (1980) jako pojęcia matrycowe. Smith i Medin (1981) uważają, iż takie pojęcia są: 1) sumarycznymi reprezentacjami pewnych zbiorów rzeczy, 2) reprezentacje te wyszczególniają warunki konieczne i zarazem wystar­czające dla określenia przynależności do