Kategoria: Wśród równych

PODWÓJNY WNIOSEK

Płynie stąd podwójny wniosek. Pierwszy dotyczy prymatu historii społecznej wobec historii intelektualnej marksizmu. To w strukturze historii społecznej po­szukiwać należy bodźców do powstania i ukonstytuo­wania się marksizmu jako teorii, a nie odwrotnie. Wniosek drugi wskazuje na ważną okoliczność, że sa­mi

SAMOZWARTOŚĆ

Ta samozwrotność marksizmu jest faktem godnym najwyższej uwagi i jednym ze źródeł jego intelektualnej i społecznej mo­cy. W świetle tego osobliwie prezentuje się podnoszo­ny przez Mannheima zarzut, że twórcy marksizmu nie stosują pod własnym adresem wypracowanych przez siebie zasad o

LAICYZACJA MYŚLI

Dopiero laicy­zacja myśli ideologicznej, przesunięcie od ideologii ty­pu religijnego do ideologii formułowanych w języku polityczno-społecznym, które dokonało się historycznie za sprawą burżuazji, uczyniły sytuację bardziej przejrzystą, umożliwiając ów teoretycznie i praktycznie ważny krok, jakim jest odsłonięcie mechanizmów ich społecznej genezy

TYP IDEOLOGII

Jeśli zatem marksizm jest ideologią, to jest to ideologia całkiem nowego typu. Można mówić w tym wypadku o ideologii nieklasycznej lub naukowej, jak głosi formuła przyjęta w literaturze marksistowskiej.Pozwala to również na ocenę upowszechnionej w kręgach pewnych intelektualistów na Zachodzie,

ŻADNEJ SPRZECZNOŚCI

Nie ma w tym żadnej sprzeczności, je­śli zważyć, że krytyka dotyczy tu nie tyle ideologii po prostu, ile określonych, skorelowanych’ z nimi struktur mistyfikacji, których ostateczny sens spro­wadza się zawsze do zaprzeczenia ich statusu ideo­logicznego i prezentacji ich jako ponadgrupowych,

WYRAZ STANOWISKA

Marksizm nie mógłby być krytyką ideologii, nie będąc teorią ideologii, a w dalszym planie teorią historii, czyli ma­terializmem historycznym. Na tej drodze znajduje zre­sztą swe wyjaśnienie sama omawiana koncepcja. Jakoż daje się ona zdefiniować jako wyraz stanowiska tych intelektualistów, którzy

WĄSKI PUNKT WIDZENIA

Tymczasem ów wąski punkt widzenia na marksizm, wyznaczony horyzontem swych praktycznych zadań i położeniem społecznym, intelektualiści ci generalizują i absoluty- zują, upatrując w nim jedynie prawomocną i adekwat­ną wykładnię myśli Marksa.Stwierdziliśmy, że u źródeł społecznej genezy mark­sizmu znajduje się interes

WYJAŚNIENIE OSOBLIWOŚCI

Wyjaśnienie tych osobliwości wymaga kolejno odsłonięcia specyfiki samego interesu klasowego proletariatu.Wszystkie dotychczasowe klasy w historii charakte­ryzowały się tym, że realizacja ich interesu nie wypro­wadzała poza klasową strukturę społeczeństwa jako taką i nie wymagała jej ostatecznego zniesienia czy obalenia. Jedna klasa

PIERWSZA KLASA W DZIEJACH

Proletariat jest pierwszą klasą w dziejach, której realizacja interesu klasowego — tj. wyzwolenie i samowyzwolenie od wyzysku i deprecjacji społecz­nej — nie może się dokonać inaczej, jak tylko poprzez transformację głębokich struktur historii, to znaczy zniesienie przede wszystkim klas i

CAŁA TRADYCYJNA MYŚL

Taki charakter ma w zasadzie cała tradycyjna myśl ideologiczna, nie wykraczająca na ogół poza doświadczenia i horyzonty myślowe człon­ków klasy, której interesy wyraża, żywione przez nich w sposób jawny lub utajony przeświadczenia itp. Oka­zywała się ona również, jak dotąd, wystarczającym

KONSEKWENCJA FAKTU

Jest to kon­sekwencją faktu, że przedmiotem tej świadomości są głębokie struktury historii i prawidłowości ich trans­formacji, do których siłą rzeczy nie może mieć dostę­pu jakakolwiek wiedza potoczna, nie wyposażona w odpowiednie narzędzia i środki poznawcze. Tak więc marksizm, którego powstaniu

KONSEKWENCJE STANU RZECZY

Konsekwencje epistemologiczne i ideologicz­ne tego stanu rzeczy są dalekosiężne i myśl marksi­stowska nie przestaje ich zgłębiać od stulecia. Na nie­które z nich wypadnie nam tu zwrócić uwagę.Powstanie marksizmu wewnątrz praktyki naukowej, a więc zasadniczo wewnątrz relacji epistemologicznej, nie przekreśla prymatu